تحلیل جامع پیش‌بینی IDC: کاهش فروش کامپیوترهای شخصی در سال ۲۰۱۵ و چشم‌انداز بازار

مقدمه‌ای بر وضعیت بازار کامپیوترهای شخصی در سال ۲۰۱۵

موسسه تحقیقاتی IDC یکی از معتبرترین نهادها در زمینه تحلیل و پیش‌بینی بازار فناوری است که به طور منظم گزارش‌های دقیقی از روند صنعت کامپیوترهای شخصی ارائه می‌دهد. در یکی از مهم‌ترین گزارش‌های خود، این موسسه هشداری جدی درباره آینده بازار PC صادر کرد. بر اساس این گزارش، فروش کامپیوترهای شخصی در سال جاری میلادی با کاهشی چشمگیر مواجه خواهد شد. این پیش‌بینی نشان می‌داد که بازار پی‌سی در سال ۲۰۱۵ با ۴.۹ درصد کاهش نسبت به سال گذشته مواجه می‌شود، موضوعی که نگرانی‌های زیادی را برای تولیدکنندگان و فعالان این صنعت ایجاد کرد.

صنعت کامپیوترهای شخصی در حال گذار از یک دوره پرفراز و نشیب بود. ظهور تبلت‌ها و گوشی‌های هوشمند قدرتمند، نیاز کاربران به داشتن یک کامپیوتر شخصی سنتی را کاهش داده بود. این تغییر در رفتار مصرف‌کنندگان، بزرگ‌ترین چالش پیش روی غول‌هایی همچون دل، اچ‌پی، لنوو و مایکروسافت محسوب می‌شد. در این مقاله، به تحلیل عمیق دلایل این کاهش فروش، تاثیر آن بر درآمد شرکت‌ها و چشم‌انداز آینده بازار می‌پردازیم.

جزئیات پیش‌بینی IDC: کاهش ۴.۹ درصدی فروش

گزارش IDC نه تنها عددی برای کاهش فروش ارائه کرد، بلکه تحلیل دقیقی از دلایل این رکود نیز به دست داد. طبق داده‌های این موسسه، پیش‌بینی می‌شد که در مجموع در سال ۲۰۱۵ حدود ۲۹۳.۱ میلیون دستگاه پی‌سی در سراسر جهان عرضه شود. این رقم در مقایسه با دوره‌های اوج فروش بازار، نشان‌دهنده تمایل کمتر کاربران به خرید دستگاه‌های جدید بود. نکته جالب توجه این که در سه ماهه چهارم سال ۲۰۱۴، شاهد ۱.۷ درصد رشد غیرمنتظره‌ای بودیم که دلیل اصلی آن عرضه محصولات جذاب و پایان پشتیبانی ویندوز XP بود.

اما این رشد کوتاه‌مدت نتوانست روند نزولی بلندمدت بازار را متوقف کند. کاربران با دیدن کیفیت بالای محصولات موجود در بازار، انگیزه کمتری برای ارتقای سیستم‌های خود داشتند. سخت‌افزارهای تولید شده در سال‌های قبل همچنان توانایی اجرای برنامه‌های روزمره و حتی بازی‌های معمولی را داشتند و این موضوع، چرخه جایگزینی کامپیوترها را طولانی‌تر کرد.

دلایل اصلی کاهش تقاضا برای کامپیوترهای شخصی

برای درک بهتر پیش‌بینی IDC، باید به ریشه‌های این کاهش فروش توجه کنیم. چندین عامل همزمان باعث شدند تا کاربران خرید کامپیوتر جدید را به تعویق بیندازند یا کلاً از آن صرف‌نظر کنند:

• ظهور دستگاه‌های موبایل: گوشی‌های هوشمند و تبلت‌ها با قدرت پردازش بالا، بسیاری از کارهایی را که قبلاً فقط با کامپیوتر انجام می‌شد، پوشش می‌دادند. وب‌گردی، چک کردن ایمیل و شبکه‌های اجتماعی، و حتی ویرایش اسناد روی تبلت‌ها ممکن شد.
• طولانی شدن چرخه عمر محصولات: کیفیت ساخت لپ‌تاپ‌ها و دسکتاپ‌ها افزایش یافته بود. دستگاه‌های خریداری شده ۴ یا ۵ سال قبل همچنان کارایی لازم را داشتند و نیاز به تعویض فوری حس نمی‌شد.
• وضعیت اقتصادی: نوسانات ارزی و شرایط اقتصادی نامطمئن در بسیاری از مناطق جهان، باعث شد مصرف‌کنندگان هزینه‌های بزرگ مانند خرید یک کامپیوتر جدید را کاهش دهند.
• فراگیر شدن سرویس‌های ابری: با انتقال بسیاری از خدمات به فضای ابر (Cloud)، نیاز به سخت‌افزارهای قدرتمند سمت کاربر کاهش یافت. کاربران می‌توانستند با سیستم‌های قدیمی‌تر نیز به این خدمات دسترسی داشته باشند.

تحلیل مالی: افت درآمد و ارزش بازار

یکی از نگرانی‌های اصلی گزارش IDC، کاهش درآمد کلی بازار بود. ارزش بازار پی‌سی در سال ۲۰۱۴ برابر با ۲۰۱ میلیارد دلار بود که ۰.۸ درصد کمتر از انتظارهای اولیه رقم خورد. اما پیش‌بینی‌ها نشان می‌داد که این روند نزولی تشدید خواهد شد. انتظار می‌رفت که تا سال ۲۰۱۹، درآمد این بازار به حدود ۱۷۵ میلیارد دلار کاهش یابد.

این کاهش درآمد همزمان با افزایش تدریجی فروش تعداد دستگاه‌ها (در سناریوی خوش‌بینانه)، نشان‌دهنده یک واقعیت مهم بود: قیمت متوسط فروش دستگاه‌ها در حال کاهش بود. رقابت شدید بین تولیدکنندگان و تقاضای ضعیف، قیمت‌ها را تحت فشار قرار داده بود. این موضوع مستقیماً بر سودآوری شرکت‌هایی مانند اینتل، ای‌ام‌دی و تولیدکنندگان نهایی تاثیر منفی می‌گذاشت.

تاثیر بر تولیدکنندگان سخت‌افزار و نرم‌افزار

چالش‌های پیش روی اینتل و تولیدکنندگان قطعات

شرکت اینتل به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده پردازنده‌های جهان، وابستگی زیادی به بازار کامپیوترهای شخصی داشت. کاهش فروش PC به معنای کاهش فروش پردازنده‌ها و چیپست‌ها بود. اگرچه اینتل در حال سرمایه‌گذاری سنگین روی بازار دیتاسنترها و اینترنت اشیاء بود، اما بخش کلاینت (Client Computing) همچنان بخش بزرگی از درآمد آن را تشکیل می‌داد. پیش‌بینی می‌شد درآمد این شرکت در بخش کامپیوترهای شخصی با کاهش تدریجی مواجه شود.

استراتژی مایکروسافت و امید به سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷

خبر خوب برای مایکروسافت این بود که تحلیلگران IDC معتقد بودند بازار PC در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ کمی رونق خواهد گرفت. دلیل این امیدواری چه بود؟

• عرضه ویندوز ۱۰: مایکروسافت با عرضه ویندوز ۱۰ سعی در جذب کاربران داشت. اگرچه ارتقای رایگان ویندوز ۷ و ۸ به ۱۰ فروش سخت‌افزار جدید را فوراً افزایش نداد، اما در درازمدت نیاز به سیستم‌های سازگارتر و قدرتمندتر را ایجاد کرد.
• پایان عمر سخت‌افزارهای قدیمی: سیستم‌هایی که در زمان عرضه ویندوز ۷ خریداری شده بودند، به تدریج از کار می‌افتادند و نیاز به تعویض داشتند.
• ورود سیستم‌های جدید: لپ‌تاپ‌های بسیار سبک، دوتایی (2-in-1) و تمام‌چرخ‌گردان جذابیت جدیدی به بازار می‌دادند.

نگاهی به پیش‌بینی‌های بلندمدت تا سال ۲۰۱۹

IDC در گزارش خود فراتر از سال ۲۰۱۵ نگاه کرد و آینده بازار را تا سال ۲۰۱۹ ترسیم نمود. پیش‌بینی می‌شد که میزان عرضه پی‌سی تا سال ۲۰۱۹ به حدود ۲۹۱.۴ میلیون دستگاه برسد. این یعنی در یک بازه ۴ ساله، بازار تقریباً ثابت خواهد ماند یا رشد بسیار جزئی خواهد داشت.

این ثبات نسبی از دیدگاهی مثبت ارزیابی می‌شد؛ زیرا نشان می‌داد کامپیوترهای شخصی هرگز از بین نخواهند رفت. آن‌ها همچنان برای کارهای حرفه‌ای، برنامه‌نویسی، طراحی گرافیکی سنگین، بازی‌های رایانه‌ای و مدیریت کسب‌وکارهای بزرگ ضروری هستند. تبلت‌ها و گوشی‌ها می‌توانند مکمل خوبی باشند، اما جایگزین کامل یک سیستم دسکتاپ یا لپ‌تاپ قدرتمند برای کاربران حرفه‌ای نیستند.

تحلیل منطقه‌ای بازار کامپیوترهای شخصی

بررسی جدول ارائه شده توسط IDC نشان می‌دهد که کاهش فروش در تمام مناطق جهان به یک شکل نبود. بازارهای در حال توسعه و کشورهای نوظهور وضعیت متفاوتی نسبت به بازارهای بالغ آمریکا و اروپا داشتند.

• آمریکا و اروپای غربی: این بازارها اشباع شده بودند و کاهش تقاضا در آن‌ها محسوس‌تر بود. کاربران این مناطق بیشتر به سمت تبلت‌ها و گوشی‌های هوشمند روی آورده بودند.
• آسیا و اقیانوسیه: این منطقه با وجود چالش‌ها، پتانسیل رشد بیشتری داشت. اما افزایش قیمت دلار و ضعف ارزهای محلی، قدرت خرید کاربران را در این مناطق کاهش داده بود.
• خاورمیانه و آفریقا: ناآرامی‌های سیاسی و اقتصادی در برخی کشورهای این منطقه، بازار کامپیوتر را تحت تاثیر قرار داده بود، هرچند تقاضای پنهان برای فناوری همچنان بالا بود.

جدول زیر که توسط IDC تهیه شده، نمایی دقیق از وضعیت هر منطقه و پیش‌بینی میزان کاهش یا رشد در سال‌های مختلف ارائه می‌دهد:

نتیجه‌گیری: آینده بازار PC در دستان چه کسی است؟

پیش‌بینی IDC برای سال ۲۰۱۵ تصویری واقع‌بینانه از وضعیت صنعت کامپیوتر ترسیم کرد. کاهش ۴.۹ درصدی فروش، زنگ خطری برای تولیدکنندگان بود تا استراتژی‌های خود را بازنگری کنند. این گزارش نشان داد که دوره طلایی فروش انبوه کامپیوترهای شخصی به پایان رسیده و دوران جدیدی با رقابت شدید با دستگاه‌های موبایل آغاز شده است.

با این حال، بازار PC مرده نبود. تغییر مدل کسب‌وکار، تمرکز بر لپ‌تاپ‌های گیمینگ و ایستگاه‌های کاری قدرتمند، و امید به بازگشت رونق در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷، نوری در انتهای تونل بود. شرکت‌هایی که می‌توانستند نوآوری را در طراحی سخت‌افزار و تجربه کاربری پیش ببرند، کسانی بودند که در این بازار رو به کاهش حجم،但仍 سودآور، دوام می‌آوردند. نکته کلیدی این بود که ارزش بازار کاهش می‌یافت، اما نه به معنای حذف کامل این فناوری از زندگی بشر؛ بلکه تغییر شکل آن به ابزاری تخصصی‌تر و حرفه‌ای‌تر.